بافت تاریخی چیست؟

بافت گستره اي هم پيوند است كه از بناها، راه ها، مجموعه ها، فضاها، تاسيسات وتجهيزات شهري و يا تركيبي از آنها تشكيل شده باشد.

شناخت و انتخاب بافتهای با ارزش روستایی چگونه است؟

ملاک های اصلی برای شناخت و انتخاب بافتهای با ارزش روستایی عبارتند از: ملاکهای ارزشی کالبدی،تاریخی،فرهنگی اجتماعی- زیست محیطی- اقتصادی. با فت یک روستا را به لحاظ کالبدی می توان در بعد فنی ،سازگاری با اقلیم،تکنیکهای ویژه در ساخت بنا،ایمنی و بقای سازه،استفاده از مصالح بومی به صورت خاص،معماری(دارا بودن سبک معماری همگن با محیط و بوم آورد،جزئیات و اجزاء معماری) را مد نظر قرار داد و از دیدگاه تاریخی می توان به قدمت بافت کالبدی ، وجود ابنیه تاریخی(شامل تک بناهای ارزشمند تاریخی،وقوع اتفاق تاریخ مهم) اشاره نمود. از دیدگاه فرهنگی و اجتماعی می توان به عمر روستا،شیوه های خاص زیست و تولید، مطالعات اقتصادی،آیین ها آداب و رسوم ویژه،زادگاه و محل زندگی یا آرامگاه شخصیتهای نام آور،محل وقوع اتفاق تاریخی،اجتماعی،فرهنگی مهم اشاره نمود.از دیدگاه زیست محیطی می توان به عناصر،مکانها یا مناظر طبیعی ویژه برای اهداف علمی،ورزشی،گردشگری و گذران اوقات فراغت- به دلیل کمیاب،بکر و خاص بودن ملاک ارزش محسوب می گردند.از دیدگاه اقتصادی می توان به تولید صنایع دستی خاص در روستا،پرورش نوع خاصی از دام،گیاه یا آبزیان، نوع خاص بهره برداری از آب ،خاک و باد و قبلیت جذب گردشگر در تمال سال یا برخی از فصول اشاره نمود.

موارد اولویت دهنده در خصوص بررسی و شناخت روستاهها ی دارای بافت با ارزش

1-واقع شدن در حوزه نفوذ شهر های مهم- روستاههایی که در حوزه نفوذ شهرها یا شهرکهای صنعتی واقع شده باشند.

2-نزدیک بودن به شهرهای توریستی- روستاههای که به شهرهای با جمعیت توریستی بالا نزدیک بوده در حدی که از خدمات این شهرها می توانند استفاده کنند.

3-جذب گرشگر داخلی و خارجی- این روستا ها به دلایل جاذبه های معماری،فرهنگی،تاریخی و ... قابلیت جذب گردشگر داخلی و خارجی را دارند و یا در آینده خواهند داشت.

4- خطر تغییرات سریع در بافت کالبدی با ارزش -  شامل روستاههایی می گردد که به دلایل مختلف نظیر نزدیک بودن به شهرها،مشکلات خاص اقلیمی،جغرافیایی و ... دارای تغییرات فرهنگی-اجتماعی می باشند که با سنتهای زیستی تولیدی اولیه فاصله گرفته است.این مسائل خود را در شکلهایی چون تخریب بافت قدیم،ساخت و ساز غلط و نامناسب،مشاغل کاذب،قاچاق کالا و ... نشان می دهد.

5- دارا بودن نرخ رشد بالاتر از نرخ رشد طبیعی

6- وجود طرح هادی روستا- اگر روستا دارای طرح هادی است طرح در چه سالی تهیه شده و اجرای طرح در چه مراحلی می باشد که بتوان در اسرع وقت نسبت به بازنگری طرح در چارچوب شرایط و شرح خدمات بهسازی بافتهای باارزش تجدید نظر نمود.

طرح بهسازی بافت با ارزش روستایی،فرایندی منظم از شناخت،تحلیل،برنامه ریزی،طراحی،تصمیم گیری و اجراست که ضمن شناسایی و ارتقاء کیفی فضاههای با ارزش روستایی،موجبات توسعه کالبدی فضایی روستا را فراهم می آورد.

مدیریت روستا شامل مدیریت مردمی ویژه،سازمان اجتماعی و نهادهای محلی است مانند شورای روستایی موفق،دهیار موفق و یا فردی هدایت کننده با هدف مشخص و مثبت در روستا.

اهم اقدامات انجام شده در حوزه بافتهای تاریخی استان

ثبت بافت تاریخی فرهنگی روستای روئین به شماره 22777 مورخ 11/03/87 در فهرست آثار ملی

تهیه طرح حفاظت اضطراری و مرمت بافت تاریخی روستای روئین به ارزش 000/000/120 میلیون ریال

تهیه طرح مستند سازی بافت تاریخی جاجرم با ارزش 000/000/150 میلیون ریال

در حال تهیه و ابلاغ نقشه تعیین محدوده بافت تاریخی شهر های بجنورد،اسفراین و شیروان در طرح های تفصیلی شهرهای مذکور